U bent gevraagd als lid van het bestuur van een vereniging of stichting. Dat is eervol, maar het brengt ook verantwoordelijkheden en risico’s met zich mee. Wie toetreedt tot een bestuur, kan in bepaalde situaties persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Een goede bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering biedt dan belangrijke zekerheid. Klijn/Zijlmans & Partners helpt u graag met onafhankelijk advies, deskundige bemiddeling en professioneel polisbeheer.
Wilt u direct weten wat een passende verzekering kost, dan kunt u eenvoudig een offerte aanvragen.
Besturen van verenigingen en stichtingen
In Nederland zijn veel verenigingen en stichtingen actief. Denk aan sportverenigingen, culturele instellingen, muziekverenigingen en verenigingen van eigenaars. Deze organisaties kunnen vaak alleen bestaan doordat mensen bereid zijn om als vrijwilliger zitting te nemen in het bestuur. Dat bestuurswerk is waardevol, maar brengt ook verplichtingen met zich mee. Als die verplichtingen niet goed worden nagekomen, kan persoonlijke aansprakelijkheid ontstaan.
Wanneer bent u persoonlijk aansprakelijk?
Persoonlijke aansprakelijkheid betekent dat u als bestuurder schade uit eigen middelen moet vergoeden als anderen schade lijden door uw handelen of nalaten. De hoofdregel in het Nederlandse recht is dat de vereniging of stichting zelf aansprakelijk is voor schade die ontstaat door haar handelen. Bestuurders zijn dus niet automatisch privé aansprakelijk. Dat verandert pas in bijzondere omstandigheden.
Uitzondering 1: geen notaris en geen KvK
Wanneer een vereniging niet via een notaris is opgericht en ook niet staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, is sprake van een vereniging zonder rechtsbevoegdheid. In dat geval zijn alle bestuurders volledig persoonlijk aansprakelijk voor het handelen en nalaten van de vereniging of stichting.
Uitzondering 2: geen notaris, wel KvK
Is een vereniging niet notarieel opgericht, maar wel ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, dan is sprake van beperkte rechtsbevoegdheid. In beginsel is dan de vereniging zelf aansprakelijk. Maar als de vereniging haar verplichtingen niet kan nakomen, bijvoorbeeld omdat er onvoldoende middelen zijn, kunnen bestuurders alsnog volledig persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.
Uitzondering 3: onbehoorlijk bestuur
De meeste verenigingen en stichtingen zijn wel notarieel opgericht en staan ook ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Dan geldt normaal gesproken dat de organisatie zelf aansprakelijk is. Bestuurders worden pas persoonlijk aangesproken als hun onbehoorlijk bestuur kan worden verweten.
Wat is onbehoorlijk bestuur?
Van onbehoorlijk bestuur is sprake als een bestuurder een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Daarbij geldt als uitgangspunt of een redelijk handelend en redelijk ervaren bestuurder in dezelfde situatie anders zou hebben gehandeld. Dat is dus geen licht criterium, maar in de praktijk kunnen fouten grote gevolgen hebben.
Voorbeelden van onbehoorlijk bestuur
Een bestuurder bestelt goederen of diensten terwijl hij weet dat de vereniging of stichting deze niet kan betalen. Of een bestuurder betaalt een groot bedrag vooruit aan een leverancier zonder te controleren of die partij financieel betrouwbaar is. Gaat de leverancier vervolgens failliet, dan kan de bestuurder daarvoor aansprakelijk worden gehouden.
Ook het vergeten af te sluiten van een noodzakelijke verzekering kan grote gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan een clubhuis dat afbrandt terwijl er geen brandverzekering is geregeld. In zo’n situatie kan de vereniging de bestuurder aanspreken voor de ontstane schade.
Gevolgen van onbehoorlijk bestuur
Wordt vastgesteld dat sprake is van onbehoorlijk bestuur, dan kan de bestuurder aansprakelijk zijn tegenover de vereniging of stichting zelf. Maar ook derden kunnen een claim indienen. Vaak geldt daarbij hoofdelijke aansprakelijkheid. Dat betekent dat de volledige schade op ieder afzonderlijk bestuurslid kan worden verhaald, ook als slechts één bestuurder de fout heeft gemaakt.
In theorie kan een bestuurder die heeft betaald de schade daarna proberen te verhalen op het bestuurslid dat de fout heeft gemaakt. In de praktijk lukt dat lang niet altijd. Juist daarom is het verstandig om vooraf te controleren of er een goede bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering aanwezig is.
Extra aandacht voor commerciële verenigingen
Voor bestuurders van commerciële verenigingen gelden aanvullende risico’s. Een commerciële vereniging is in de regel vennootschapsbelastingplichtig. Bestuurders kunnen dan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor niet-afgedragen omzetbelasting, loonbelasting, premies werknemersverzekeringen, premies volksverzekeringen en bijdragen aan verplichte bedrijfstakpensioenfondsen.
Het is dan belangrijk dat betalingsproblemen tijdig worden gemeld bij de betrokken instanties. Gebeurt dat niet of te laat, dan kan persoonlijke aansprakelijkheid sneller ontstaan.
Waarom een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering belangrijk is
Bestuurdersaansprakelijkheid is een reëel risico. Niet alleen als een claim terecht blijkt, maar ook als een bestuurder zich moet verweren tegen een onterechte beschuldiging. Alleen al de juridische kosten kunnen flink oplopen. Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering vergoedt in veel gevallen de kosten van verweer en biedt daarnaast dekking voor de financiële gevolgen van niet-opzettelijk onbehoorlijk bestuur.
Ons advies is daarom om een bestuursfunctie pas te accepteren nadat u heeft gecontroleerd of een passende verzekering daadwerkelijk is afgesloten. Vraag ook om een kopie van de polis, zodat duidelijk is welke dekking aanwezig is. In de praktijk worden bedrijfsaansprakelijkheid en bestuurdersaansprakelijkheid nog weleens met elkaar verward, terwijl het om totaal verschillende verzekeringen gaat.
Vrijwilligersverzekering en de WBTR
De Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen heeft de aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders scherper geregeld. Voor vrijwillige bestuurders kan de VNG Vrijwilligersverzekering in bepaalde gevallen een vangnet bieden. Die dekking is echter beperkt. Er geldt namelijk een maximaal verzekerd bedrag per jaar voor alle verzekerden samen en er kan een grens gelden voor het balanstotaal van de vereniging of stichting.
Wilt u niet afhankelijk zijn van die beperkte vangnetdekking, dan blijft een eigen bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering voor veel organisaties de verstandigste keuze. Wilt u weten welke oplossing past bij uw situatie, dan kunt u direct een offerte aanvragen.
Wat kunt u het beste doen als u wordt gevraagd?
Als u wordt gevraagd om toe te treden tot het bestuur van een vereniging of stichting, is het verstandig eerst een aantal zaken te controleren. Kijk of de organisatie notarieel is opgericht, of de inschrijving bij de Kamer van Koophandel actueel is en of er een geldige bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering loopt. Laat ook de inhoud van de dekking beoordelen, zodat u weet of het bestuur daadwerkelijk goed is verzekerd.
Klijn/Zijlmans & Partners kan u daarbij begeleiden. Zo weet u vooraf waar u aan toe bent en kunt u met meer zekerheid een bestuursfunctie accepteren.
Meer weten over bestuurdersaansprakelijkheid bij verenigingen en stichtingen?
Heeft u vragen, wilt u meer informatie of wilt u een vrijblijvende offerte ontvangen voor een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering? Neem dan contact op met Klijn/Zijlmans & Partners via 075-6539520 of stuur een e-mail naar bedrijven@kzp.nl.
Klijn/Zijlmans & Partners is u graag van dienst met onafhankelijk advies, deskundige bemiddeling en professioneel polisbeheer.
