De Europese Unie heeft de richtlijnen voor productaansprakelijkheid gemoderniseerd met Richtlijn 2024/2853. Deze nieuwe regelgeving zal vanaf 9 december 2026 in alle EU-lidstaten van kracht zijn en is ontworpen om beter aan te sluiten bij de moderne maatschappij waarin software, AI-systemen en innovatieve technologieën een grote rol spelen. Wat betekent dit voor uw bedrijf? In onderstaand bericht bespreken we de belangrijkste veranderingen en hoe u zich kunt voorbereiden.
Wat is productaansprakelijkheid?
Misschien staat u er niet bij stil. Maar het maken van producten en het verkopen van producten brengt risico’s met zich mee. Die aansprakelijkheid geldt soms ook als u producten importeert en doorverkoopt. In de wet staat dat een producent in beginsel aansprakelijk is voor schade die veroorzaakt wordt door een gebrek in zijn product.
Maar een producent is niet alleen de fabrikant van het eindproduct. Onder ‘producent’ valt ook een producent van een grondstof of een onderdeel. Of iemand die zich presenteert als producent door bijvoorbeeld zijn naam of merk op een product te zetten.
Omdat de huidige regelgeving inmiddels op onderdelen verouderd is gaan vanaf eind 2026 nieuwe regels gelden met betrekking tot productaansprakelijkheid. Die nieuwe regelgeving is beter afgestemd op de hedendaagse maatschappij, waarin software, AI-systemen en innovatieve technologische producten een grote rol spelen. Het doel hierbij is om de veiligheid van consumenten verder te verbeteren en hen een duidelijk aanspreekpunt te bieden wanneer een product tekortschiet in veiligheid of schade veroorzaakt.
Belangrijkste veranderingen
- Uitgebreide productdefinitie
De definitie van een product wordt uitgebreid. Naast fysieke producten vallen nu ook software, AI-systemen en digitale diensten onder de nieuwe regelgeving. Updates en digitale componenten worden eveneens beschouwd als onderdeel van het product - Aansprakelijkheid in de gehele keten
Er moet altijd een aanspreekpunt binnen de EU zijn. Als de fabrikant buiten de EU gevestigd is, kunnen importeurs, vertegenwoordigers, fulfilmentdienstverleners of zelfs online platforms aansprakelijk worden gesteld - Verruimde definitie van schadebegrip
Naast lichamelijk letsel en materiële schade worden nu ook door de schade veroorzaakte erkende geestelijke gezondheidsproblemen en schade aan digitale gegevens als schade in de zin van productaansprakelijkheid aangemerkt - Verlichting van de bewijslast
Consumenten hoeven niet langer het volledige oorzakelijk verband aan te tonen. Bij duidelijke gebreken of schending van veiligheidsregels wordt aansprakelijkheid sneller aangenomen. Producenten moeten bovendien informatie over het productieproces verstrekken wanneer de rechter hierom vraagt - Verruiming verantwoordelijkheid na levering
Bij AI-systemen vallen ook latere gebreken onder de producentaansprakelijkheid. Het ontbreken van software-updates of duidelijke instructies kan eveneens tot aansprakelijkheid leiden
Wat betekent dit voor uw bedrijf?
De nieuwe regels voor de productaansprakelijkheid brengen extra verantwoordelijkheden met zich mee voor meer partijen binnen de toeleveringsketen. Bedrijven moeten ervoor zorgen dat hun producten en software continu voldoen aan de nieuwste veiligheidseisen, waaronder op het gebied van cybersecurity. Het is belangrijk om duidelijke afspraken te maken over aansprakelijkheid met leveranciers, dienstverleners en distributeurs. Daarnaast is het essentieel om interne processen en gegevens zorgvuldig te documenteren, zodat u kunt voldoen aan de verplichtingen rondom transparantie en informatieverstrekking.
Wat kunt u doen nu de regels over productaansprakelijkheid veranderen?
Een goede eerste stap is om te inventariseren welke producten van uw bedrijf onder de nieuwe regels vallen en welke risico’s daarbij horen. Daarnaast is het verstandig dat u vooruitlopend op de nieuwe regels contact opneemt met onze verzekeringsadviseurs. Onze verzekeringsadviseurs kunnen dan beoordelen of de huidige dekking van uw aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) nog voldoende is.
Kern van productaansprakelijkheid
Een fabrikant, importeur of in sommige gevallen leverancier kan aansprakelijk zijn wanneer een gebrekkig product letsel of materiële schade veroorzaakt. Ook groothandels kunnen aansprakelijk worden als de producent niet kan worden geïdentificeerd of wanneer zij producten onder eigen naam of merk op de markt brengen. Kortom: vrijwel elke branche of sector die producten ontwerpt, produceert, importeert of verkoopt kan te maken krijgen met productaansprakelijkheid.
Voorbeelden van productaansprakelijkheid
Productaansprakelijkheid leidt soms tot bijzondere rechtszaken. Zaken waarbij u in eerste instantie niet denkt aan schade waarvoor een producent aansprakelijk is. Toch kan dat in de praktijk soms bijzonder uitpakken.
Sector |
Voorbeelden van productaansprakelijkheid |
| Industrie | – Defecte machine veroorzaakt letsel bij een gebruiker. – Ondeugdelijk onderdeel leidt tot schade aan een installatie. – Onjuiste veiligheidsinstructies resulteren in een ongeval. |
| Food | – Besmet voedsel veroorzaakt voedselvergiftiging. – Niet-vermelde allergenen leiden tot een allergische reactie. – Verkeerde houdbaarheidsdatum of etikettering veroorzaakt gezondheidsschade. |
| Groothandel | – Levering van een ondeugdelijk product aan afnemers dat schade veroorzaakt. – Verkoop van producten die niet voldoen aan wettelijke veiligheidsnormen. – Onjuiste opslag of transport leidt tot kwaliteitsverlies of gevaarlijke situaties. |
Claims productaansprakelijkheid voorkomen?
Maakt u zelf producten? Of onderdelen daarvan? Wees dan bewust van het risico van productaansprakelijkheid. Vaak zijn de gevolgen van een schade wel verzekerbaar, maar er is nog meer schade mogelijk. Bijvoorbeeld omdat u het product moet herstellen of vervangen. Of omdat u bedrijf imagoschade leidt.
Belangrijkste aandachtspunten
- Veiligheid moet al vanaf de ontwerpfase centraal staan (“safety by design”)
- Goede documentatie is essentieel om aan te tonen dat zorgvuldig is gehandeld
- Een effectief kwaliteitsmanagementsysteem verkleint de kans op gebrekkige producten
- Snelle signalering van klachten en incidenten helpt schade te beperken
- Duidelijke instructies en waarschuwingen verminderen het risico op verkeerd gebruik en aansprakelijkheidsclaims
- Een goede verzekering beperkt de financiële gevolgen wanneer zich ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch een aansprakelijkheidskwestie voordoet
- Zorg dat u altijd weet waar uw producten naar toe gaan. Of waar onderdelen voor gebruikt worden
- Maak goede afspraken met uw eigen leveranciers. Ook over de overgang van het risico van de verkoper op de koper
- Denk na over hoe u kwaliteit kunt waarborgen. Wanneer controleert u uw producten? Doet u dat met een steekproef of juist allemaal? Leg dat ook vast. Denk daarbij ook aan eventueel personeel; zorg dat ook zij weten wat ze moeten doen
- Gebeurt er dan toch iets? Zorg ervoor dat u weet hoe u met klachten omgaat. En dat uw klanten dat ook weten
- Maak gebruik van leveringsvoorwaarden. Leg daarin goed vast onder welke voorwaarden u uw producten levert
Ontstaat er dan toch schade door een van uw producten? Dan is het goed om te weten dat u aansprakelijkheid als producent vaak verzekerd geregeld is met uw aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB).
Meer weten over de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) en productaansprakelijkheid?
Heeft u vragen, wenst u meer informatie over productaansprakelijkheid of wilt u een vrijblijvende offerte ontvangen van de aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB)? Neem dan contact op met Klijn/Zijlmans & Partners en bel 075-653 95 20 of mail naar bedrijven@kzp.nl.
Klijn/Zijlmans & Partners helpt u graag met onafhankelijk advies, deskundige bemiddeling, professioneel polisbeheer en schade-afwikkeling.
