Wanneer bent u zzp’er en wanneer werkt u in loondienst? Die vraag blijft voor veel ondernemers lastig te beantwoorden. Een nieuwe Zelfstandigenwet moet vanaf 2028 duidelijk maken of u zzp’er bent, vóórdat u aan een opdracht begint. Dit betekent de nieuwe wet straks voor u.
Wetsvoorstel
De Zelfstandigenwet is een wetsvoorstel. De Tweede en Eerste Kamer moeten er nog over stemmen. Tot en met 29 oktober 2026 kunt u online uw mening geven over het voorstel.

Wat is de Zelfstandigenwet?
De Zelfstandigenwet is een wetsvoorstel waarin twee toetsen staan. Die moeten voordat u een opdracht of klus aanneemt zekerheid geven: bent u zzp’er of niet?
- Zelfstandigentoets: kijkt naar u als zzp’er. Gedraagt u zich als ondernemer?
- Werkrelatietoets: kijkt naar hoe zelfstandig u een opdracht uitvoert.
Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie wil met de wet een ‘veilige haven’ bieden aan zelfstandigen en opdrachtgevers. Daarnaast wil hij schijnzelfstandigheid voorkomen.
Wat verandert er voor zzp’ers?
De Wet DBA kijkt vooral naar de manier waarop zzp’ers en opdrachtgevers met elkaar samenwerken: de arbeidsrelatie. De nieuwe wet richt zich meer op de zzp’er.
Wilt u van tevoren zeker weten dat u een opdracht kunt aannemen als zelfstandige? Dan moet u straks voldoen aan de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets.
Zelfstandigentoets: eisen aan de zzp’er
In het voorstel staan eisen waaraan u als zzp’er moet voldoen:
- U heeft per twee kalenderjaren minimaal drie klanten of opdrachtgevers.
- U besteedt een bepaald bedrag om u te beschermen tegen ondernemersrisico’s. Denk aan verzekeringen voor als u ziek wordt, een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering en pensioensparen. Het is nog niet bekend hoe hoog dit bedrag moet zijn.
- U heeft uw zakelijke administratie op orde. Hiermee wordt bedoeld dat u staat ingeschreven bij KVK, een btw-identificatienummer en een zakelijke bankrekening heeft en dat u zelf factureert. U mag ook iemand inhuren die voor u factureert, maar u blijft verantwoordelijk en uw bedrijfsnaam staat op de factuur.
Werkrelatietoets: eisen aan de samenwerking
De werkrelatietoets kijkt naar hoe u en uw opdrachtgever samenwerken. Er zijn vier eisen waaraan u moet voldoen:
- Het moet de bedoeling van u en de opdrachtgever zijn om zonder arbeidsovereenkomst te werken.
- U moet vrij zijn om zelf te bepalen hoe u het werk uitvoert.
- U bepaalt uw eigen werktijden en werkplek.
- U loopt financieel risico. Doet u bijvoorbeeld langer over een opdracht dan verwacht, dan krijgt u niet extra betaald. Dat geldt ook andersom: Heeft u veel ervaring en kunt u een klus sneller doen? Dan krijgt u het vooraf afgesproken tarief betaald en houdt u tijd over.
Hoe werk u in de praktijk?
Een contract opstellen waarin staat dat u voldoet aan de toetsen van de Zelfstandigenwet, is niet voldoende. Het gaat erom dat u in de praktijk echt werkt volgens de eisen en dat u dat tijdens de hele opdracht blijft doen.
Voldoet u aan alle eisen van de Zelfstandigenwet? Dan weet u straks zeker dat u zelfstandig ondernemer bent. Als u niet aan alle voorwaarden voldoet, blijven de regels zoals ze nu zijn. U kunt nog steeds zelfstandig zijn, maar de Zelfstandigenwet geeft daarover in uw situatie dan geen zekerheid.
Wat kunt u nu al doen?
De wet gaat op zijn vroegst pas in 2028 in, maar u kunt u er alvast op voorbereiden. Dit kunt u doen:
- Regel uw basiszaken
Controleer uw inschrijving bij KVK en maak een lijst van uw klanten van de afgelopen twee jaar. - Laat zien dat u echt ondernemer bent
Zorg bijvoorbeeld dat u verzekerd bent tegen ondernemersrisico’s, zoals ziekte en aansprakelijkheid. En spaar voor uw pensioen. - Maak duidelijke afspraken over uw werk
Zet in uw contracten met opdrachtgevers dat u zelf beslist hoe, wanneer en waar u werkt.
Deze stappen zijn niet alleen nuttig voor de nieuwe wet, maar ook voor de situatie van nu. Het is namelijk nu al belangrijk dat u kunt laten zien dat u zelfstandig werkt.
Veelgestelde vragen van zzp’ers
Hoe bewijs je dat je aan de zelfstandigentoets en werkrelatietoets voldoet?
Je moet kunnen laten zien dat je aan de eisen voldoet. Een aantal voorbeelden:
- Met een Uittreksel Handelsregister bewijs je dat je staat ingeschreven bij KVK.
- Met offertes en facturen toon je aan hoeveel opdrachtgevers je had.
- Met bewijzen van verzekeringen laat je zien dat je geld besteedt aan het verkleinen van ondernemersrisico’s.
- Een contract met je opdrachtgever, waarin staat dat jullie zonder arbeidsovereenkomst werken en dat je je werk zelfstandig uitvoert.
- E-mails of contracten waaruit blijkt dat je zelf bepaalt hoe, waar en wanneer je je werk doet.
Wat als je niet aan de zelfstandigentoets en werkrelatietoets voldoet?
Dan heb je geen zekerheid dat je als zzp’er kunt werken. De regering wil dat ondernemers die aan de eisen van de Zelfstandigenwet voldoen er zeker van kunnen zijn dat ze als zzp’er mogen werken. Voldoe je niet aan de toetsen? Dan betekent dat niet automatisch dat je geen zzp’er bent. Je moet dan kijken naar de 10 kenmerken van een zelfstandige opdracht.
Wat als je maar één opdrachtgever hebt?
Je bent niet automatisch werknemer als je maar één opdrachtgever hebt. Voldoe je wel aan andere voorwaarden, dan kun je nog steeds als zelfstandige werken. Je kunt dan alleen niet gebruikmaken van de veilige haven van de Zelfstandigenwet. Wel kan één opdrachtgever een signaal zijn dat je misschien niet zelfstandig bent. Als er meer voorwaarden zijn waaraan je niet voldoet, zou het kunnen dat je door dat totaalplaatje toch als werknemer wordt gezien.
Moet je een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben?
Nee, dit staat niet in de Zelfstandigenwet. In de wet staat dat je een bepaald bedrag moet uitgeven aan maatregelen om ondernemersrisico’s te verkleinen. Het is nog niet duidelijk hoe hoog dat bedrag wordt. Je mag zelf bepalen hoe je dat bedrag besteedt. Er zijn wel plannen om een arbeidsongeschiktheidsverzekering vanaf 2030 te verplichten.
Moet je sparen voor je pensioen?
Nee, ook dit staat niet in de Zelfstandigenwet. Pensioen opbouwen geldt wel als een van de maatregelen om ondernemersrisico’s te verkleinen. Ook al ben je het niet verplicht, het is verstandig om te sparen voor je pensioen. Anders krijg je vanaf je AOW-leeftijd alleen een AOW-uitkering.
Kun je nog wel met een uurtarief werken?
Dat kan nog steeds, maar mogelijk voldoe je dan niet aan de vierde eis van de werkrelatietoets: financieel risico lopen. Stel dat je als adviseur wordt ingehuurd voor negentig euro per uur. Je krijgt alle uren die je maakt betaald. Ben je sneller klaar, dan breng je minder uren in rekening en krijg je minder. Heb je meer tijd nodig? Dan kun je meer uren in rekening brengen. Je loopt dan geen financieel risico, dus kun je niet gebruikmaken van de zekerheid van de Zelfstandigenwet.
Moet je een minimum uurtarief hebben?
In de Zelfstandigenwet staat geen minimum uurtarief. Wel gaat 31 december 2026 het rechtsvermoeden bij laag uurtarief in. Dit betekent dat het makkelijker wordt om aan te tonen dat je in loondienst bent. Werk je als zzp’er voor een uurtarief lager dan 38 euro en wil je liever in loondienst? Dan kun je naar de rechter gaan. Die kan bepalen dat de opdrachtgever jou in loondienst moet nemen.
Bron: KvK
